۰۱
تیر
تیر
وسیله ای که میتونه موبایل روشن شما رو از روی زمین محو کنه!
مدت مطالعه: ۵ دقیقه + تصاویر
تصور کن همین الان موبایلت روشنه، باتریش پره، سیمکارت داخلشه و همه چیز ظاهراً عادیه.
اما ناگهان هیچکس نمیتونه باهات تماس بگیره.
پیامکها بهت نمیرسن.
GPS نمیفهمه کجایی.
بلوتوث خاموش به نظر میرسه.
وایفای ناپدید میشه و حتی دکلهای مخابراتی هم انگار فراموش میکنن که چنین گوشیای وجود داره!
نه گوشی خاموش شده، نه خراب شده و نه هک شده.
فقط داخل یه «کیف فارادی» قرار گرفته.
وسیلهای که شاید در نگاه اول یه کیف ساده به نظر برسه، اما میتونه ارتباطات بیسیم دستگاههای الکترونیکی رو تقریباً به صفر برسونه و جالبتر اینکه فناوری پشت این کیف عجیب، تقریباً ۲۰۰ سال قدمت داره!
ما در اقیانوسی از امواج زندگی میکنیم
قبل از اینکه درباره کیف فارادی حرف بزنیم، باید یه حقیقت عجیب رو بدونیم:
الان که این مقاله رو میخونی، بدن تو از میان میلیاردها موج رادیویی عبور میکنه.
امواج موبایل.
امواج وایفای.
بلوتوث.
GPS.
ارتباطات ماهوارهای.
شبکههای مخابراتی.
بیسیمها و صدها سیگنال دیگه.
ما این امواج رو نمیبینیم، نمیشنویم و حسشون نمیکنیم؛ اما تقریباً تمام زندگی مدرن روی همین امواج بنا شده.
حالا سؤال اینجاست:
اگر راهی وجود داشته باشه که همه این امواج رو از یک وسیله دور نگه داریم، چه اتفاقی میافته؟
پاسخ این سؤال میشه: کیف فارادی.
داستان از یه دانشمند کنجکاو شروع شد
سال ۱۸۳۶ میلادی.
دانشمند مشهور انگلیسی، «مایکل فارادی»، مشغول آزمایش روی الکتریسیته بود.
او یه اتاقک فلزی ساخت و بعد داخلش رفت.
نتیجه آزمایش شگفتانگیز بود.
با اینکه بارهای الکتریکی روی سطح خارجی اتاقک وجود داشتند، فضای داخل آن کاملاً محافظت شده بود.
این آزمایش پایهگذار چیزی شد که امروز به نام «قفس فارادی» شناخته میشه.
همون اصلی که توی هواپیماها، اتاقهای تست الکترومغناطیسی، مراکز نظامی، آزمایشگاهها و کیفهای فارادی استفاده میشه.
کیف فارادی دقیقاً چطور کار میکنه؟
برای اینکه بفهمیم کیف فارادی چطور کار میکنه، اول باید یک نکته مهم رو بدونیم:
امواج رادیویی، وایفای، بلوتوث، GPS و حتی نور، همگی نوعی «موج الکترومغناطیسی» هستن. تفاوتشون فقط در فرکانس و طول موجشونه.
کیف فارادی معمولاً از چند لایه پارچه مخصوص ساخته میشه که داخل اونها رشتههای بسیار نازک فلزی مثل نیکل، مس، نقره یا آلیاژهای رسانا به کار رفته. بعضی مدلهای حرفهای حتی از چندین لایه فلزی مختلف استفاده میکنن.
اما این فلزها دقیقاً چه کاری انجام میدن؟
وقتی یک موج الکترومغناطیسی به سطح فلزی کیف برخورد میکنه، الکترونهای آزاد داخل فلز شروع به حرکت میکنن. این حرکت باعث ایجاد میدان الکتریکی جدیدی میشه که میدان موج ورودی رو خنثی میکنه یا مقدار زیادی از انرژی اون رو بازتاب میده.
به زبان سادهتر:
موج رادیویی سعی میکنه وارد کیف بشه، اما فلز موجود در دیواره کیف جلوی اون رو میگیره و اجازه عبور نمیده.
به همین دلیل گوشی داخل کیف نمیتونه سیگنال دکل مخابراتی، GPS، وایفای یا بلوتوث رو دریافت کنه.
در واقع گوشی هنوز روشنه، اما انگار داخل یک اتاق کاملاً ایزوله قرار گرفته.
جالبه بدونید که این اتفاق فقط برای امواج رادیویی نیست. اگر یک قفس فارادی خیلی کامل ساخته بشه، میتونه بسیاری از میدانهای الکتریکی خارجی رو هم مسدود کنه.
به همین دلیله که در بعضی آزمایشگاهها، مراکز نظامی و اتاقهای تست تجهیزات مخابراتی از اتاقهای فارادی استفاده میشه تا هیچ سیگنال خارجی وارد محیط نشه.
اما یک نکته مهم:
قفس یا کیف فارادی روی همه چیز اثر نمیذاره.
مثلاً نمیتونه جلوی میدانهای مغناطیسی بسیار قوی و کمفرکانس رو به خوبی بگیره. همچنین روی گرما، صدا، نور مرئی (در صورتی که کیف سوراخ یا درز داشته باشه) یا امواج مکانیکی مثل صوت تأثیری نداره.
خیلیها میپرسن: «آیا قابلمه فلزی هم قفس فارادی محسوب میشه؟»
جالب اینجاست که تا حدی بله!
اگر یک رادیو یا موبایل رو داخل یک ظرف فلزی کاملاً بسته قرار بدید، ممکنه بخش زیادی از سیگنالها تضعیف بشن. البته چون درب قابلمهها معمولاً کاملاً آببندی الکترومغناطیسی نیست، عملکردشون به خوبی یک کیف فارادی حرفهای نخواهد بود.
حتی بدنه فلزی هواپیما، آسانسور، بعضی اتاقهای MRI و بدنه خودروها هم تا حدی اثر قفس فارادی ایجاد میکنن.
برای همین گاهی داخل آسانسور یا پارکینگهای فلزی آنتن موبایل ضعیف میشه و یا وقتی خودرو در معرض برخورد صاعقه قرار میگیره، سرنشینان معمولاً آسیب نمیبینن؛ چون جریان الکتریکی از روی بدنه فلزی عبور میکنه و وارد کابین نمیشه.
یه آزمایش که هر کسی میتونه انجام بده
یه موبایل رو داخل یه کیف فارادی استاندارد قرار بدین. ( میتونید از ظرف فلزی کاملا بسته هم استفاده کنید.)
حالا باهاش تماس بگیرین.
توی اغلب موارد، اپراتور اعلام میکند:
«مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد.»
در حالی که گوشی روشنه و باتری هم داره!
دلیلش ساده است.
گوشی برای اعلام حضور خودش باید دائماً با دکلهای مخابراتی صحبت کند.
وقتی کیف فارادی جلوی این ارتباط رو میگیره، شبکه موبایل تصور میکنه دستگاه خاموش یا خارج از پوشش هست.
چرا پلیس و متخصصان امنیت دیجیتال از کیف فارادی استفاده میکنن؟
فرض کن یک گوشی موبایل به عنوان مدرک جرم ضبط شده.
اگه گوشی همچنان به اینترنت متصل باشه، ممکنه صاحبش بتونه اطلاعاتش رو از راه دور پاک کنه.
برای جلوگیری از این اتفاق، کارشناسان امنیتی معمولاً دستگاه رو داخل کیف فارادی قرار میدن.
به این ترتیب:
- اینترنت قطع میشه.
- تماسها قطع میشن.
- ارتباطات بیسیم متوقف میشه.
- امکان دستکاری از راه دور کاهش پیدا میکنه.
به همین دلیل کیف فارادی یکی از ابزارهای شناختهشده در جرمشناسی دیجیتال محسوب میشود.
ماجرای عجیب کلیدهای هوشمند خودرو
اینجاست که داستان کمی ترسناک میشه!
خیلی از خودروهای مدرن کلیدهای هوشمند دارن.
این کلیدها دائماً سیگنالهای رادیویی ضعیفی ارسال میکنن.
خودرو هم دائماً گوش میده تا متوجه بشه صاحبش نزدیک شده یا نه.
حالا تصور کن یه سارق با تجهیزات مخصوص بتونه این سیگنال رو از فاصله دور دریافت و تقویت کنه!!
در بعضی حملات موسوم به Relay Attack دقیقاً همین اتفاق رخ میده.
به همین دلیل خیلی از صاحبان خودروهای مدرن، کلیدهای خودشون رو داخل کیف یا جعبه فارادی نگهداری میکنن تا هیچ سیگنالی ازش خارج نشه.
آیا کیف فارادی جلوی ردیابی GPS رو میگیره؟
بله.
گیرنده GPS برای تعیین موقعیت باید سیگنالهای بسیار ضعیف ماهوارهها رو دریافت کنه.
وقتی دستگاه داخل یه کیف فارادی باکیفیت قرار بگیره، این سیگنالها بهش نمیرسن.
در نتیجه سیستم موقعیتیابی عملاً از کار میافته.
البته این به معنی «نامرئی شدن کامل» نیست؛ بلکه به این معنی هست که دستگاه دیگه قادر به دریافت اطلاعات موقعیت از ماهوارهها نخواهد بود.
آیا واقعاً به کیف فارادی نیاز داریم؟
برای بیشتر مردم، احتمالاً نه.
اما دونستن اینکه چنین وسیلهای وجود داره، نگاه جالبی به دنیای اطرافمون میده.
کیف فارادی به ما یادآوری میکنه که زندگی مدرن چقدر به امواج رادیویی وابسته شده.
امواجی که نه میبینیم، نه لمس میکنیم، اما بدون آنها:
- موبایلها از کار میافتن.
- GPS ناپدید میشه.
- وایفای قطع میشه.
- خودروهای هوشمند محدود میشن.
- بسیاری از فناوریهای روزمره عملاً فلج میشن.
جمعبندی
کیف فارادی فقط یه کیف نیست.
یه آزمایشگاه کوچک فیزیکه که میتونی توی دستت بگیری.
وسیلهای که به ما نشان میده جهان نامرئی امواج رادیویی تا چه اندازه در زندگی ما نفوذ کرده.
شاید عجیبترین نکته این باشه که وقتی موبایل روشن خودت رو داخل یک کیف فارادی قرار میدی، ناگهان متوجه میشی چقدر از زندگی امروز ما به چیزهایی وابسته هست که اصلاً دیده نمیشن و این دقیقاً همون چیزی هست که کیف فارادی رو به یکی از جذابترین ابزارهای دنیای فناوری تبدیل میکنه.
